کتابداری نوین

نگاهی به کتابداری آینده و تغییر و تحولات آن

اقتصاد اطلاعات

ظهور اقتصاد جهانی:

1-    جهانی شدن اقتصاد صنعتی    افزایش رقابت    نیاز به معرفی خود     استفاده از سیستم های اطلاعاتی قدرتمند برای معرفی خود

انتقال اقتصاد صنعتی:

1.در سال 1976 تعداد کارکنان اداری از تعداد گارگران بخش کشاورزی بیشتر بود

2-    بیشتر کارهای مردم در زمینه ی تولید.توزیع یا کارهای با اطلاعات و دانش سر و کار دارند

3-    استفاده از دانش در تولید کالاهای سنتی نیز تشدید شده است

 

تغییر سازمان و شرکت ها بازرگانی(تغییر در ماهیت سازمان ومدیریت)

 

1-    شرکت های بازرگانی جدید دارای  برنامه انعطاف پذیر. غیر متمرکز . یکنواخت  یا فلت (کمتر سلسه مراتب) از متخصصان عمومی که به اطلاعات دائمی وابسته هستند

2-    مدیران جدید به کار های غیر رسمی و شبکه ها وابسته هستند تا اهداف(به جای برنامه رسمی)را مشخص کنند .نظم انعطاف پذیری بین گروه ها افراد به شکل گروه های وظیفه به وجود آورند برای دسترسی به هماهنگی بین کارکنان به مشتریان بپردازند در این مورد نیز فن آوری اطلاعات این روش مدیریتی را امکان پذیر می سازد.

سیستم اطلاعاتی چیستــ

یک سیستم اطلاعات حاوی اطلاعات درباره یک سازمان و محیط اطراف آن است که از طریق سه فرایند نیازهای اطلاعاتی سازمان خود را برطرف می کنند

1-    درونداد 2- پردازش 3- برونداد

1-    درونداد:جمع آوری داده های خام موجود در سازمان یا محیط خارج از سازمان به منظور پردازش در یک سیستم اطلاعاتی است

2-    پردازش: یعنی تبدیل، آماده سازی و تجزیه و تحلیل درونداد های خام به شکلی که برای انسان ها معنی دارتر باشد

3-    برونداد: توزیع اطلاعات پردازش شده برای افراد یا فعالیت های که به آن نیاز دارند.بازخورد بروندادی است که برای افراد مناسب در شرکت یا سازمان بازگشت داده می شود تا به ارزیابی یا تصحیح درونداد بپردازند

تاثیر فن آوری اطلاعات و شبکه ها بر سازمان ها و شرکت ها:

1-کوچک و یکنواخت (فلت)شدن سازمان ها :کاهش شدیدبوروکراسی و تعداد کارکنان آنها

2-تفکیک کاراز محل

3-سازماندهی مجدد جریان کار

4-تغییر فرایند مدیریت

5-تعریف مجدد قلمرو و محدوده سازمان

6.افزایش انعطاف پذیری سازمانها

سازمان مجازی((virtual organization

سازمانی است که از شبکه ها برای ارتباط افراد. دارایی ها و افکار استفاده می کند تا بدون محدودیت های سازمانی سنتی و محل های فیزیکی، کالا ها و خدمات خود را تولید و توزیع کند. گوگل. یاهو.آمازون

بازار الکترونیکی:

بازاری است که با فناوری های رایانه و ارتباطات به وجود آمده است و بسیاری از خریداران و فروشندگان را به هم متصل می سازد. هزینه های معاملات بر خلاف معاملات در بازارسنتیبسیار کاهش می یابد .فروشندگان و خریداران بدون محدودیت مکانی و زمانی می توانند خرید و معامله را به صورت دیجیتال انجام بدهند. آمازون

اجرای سخت افزاری یک سیستم رایانه:

1-    واحد پردازش مرکزی(سی پی یو): قسمتی از سیستم رایانه است که عملیات با نشانه ها.شماره ها و حروف را انجام می دهد و سایر واحد های رایانه  را کنترل می کند. واحد پردازش مرکزی شامل یک واحد ریاضی-منطقاست که عملیات ریاضی و منطقی اصلی رایانه راانجام می دهد و یک واحد کنترل می باشد که دیگر بخش ها سیستم رایانه را هماهنگ و کنترل می کند.

2-    حافظه ی اصلی:داده ها و دستورالعمل ها را به هنگام پردازش به صورت موقت ذخیره می کند.

3-    ابزارهای حافظه کمکی یا جانبی:داده ها و دستورالعمل ها را به پردازش گر مرکزی می فرستد و داده ها را برای استفاده بعدی ذخیره می کند(مانند دیسک ها و نوار های مغناطیسی)

4-    ابزارهای ورودی: مانند صفحه کلید یا موشواره برای ورود داده ها و دستورالعمل ها به رایانه استفاده می شوند.

5-    ابزارهای خروجی:مانند چاپگرها و نمایشگر داده ها را به گونه ای که افراد قابل فهم باشد تبدیل می کنند.

6-    ابزارها ی ارتباطی: امکان ورود و خروج داده ها در شبکه های ارتباطی را فراهم می کند.

 

 

 

 

چگونگی نشان دادن داده ها در رایانه

1.بیت :یک واحد دودویی که کوچکترین واحد داده در سیستمهای رایانه ای را نشان می دهد. هر بیت فقط نشان دهنده یک از دو موقعیت 0 یا 1 می باشد

2.بایت.رشته ای از بیتها ،معمولا 8 بیت ،که برای ذخیره یک عدد ،حرف یا کاراکتر در رایانه بکار می رود.

رایانه برای نشان دادن کلمه alice از از 5 بایت استفاده می کند که هر بایت برای یک کاراکتر(یا حرف)می باشد

3 .ابسیدیک.کدی دودویی یا 8 بیت است که  برای نمایش عدد،حرف یا هر کاراکتر خاص دیگر به کار می رود.این کد عمدتا در رایانه های آی .بی.ام و رایانه های بزرگ کاربرد دارد .

4.اسکی.کدی 8 بیتی است که برای انتقال داده ،رایانه های شخصی و بعضی از رایانه های بزرگ به کار می رود.

زمان و اندازه در رایانه

1.میکرو ثانیه:یک میلیونیم ثانیه

2. نانو ثانیه :یک میلیاردم ثانیه

3.کیلو بایت:هزار بایت

نسلیهای رایانه

1.نسل اول :فن آوری لامپ خلاء،vacume tube، 1946-1956

2.نسل دوم:ترانزیستورها،1957-1963

3.نسل سوم:مدارهای یکپارچه در مقیاس بسیار بالا، 1979-1964 (به نیمه رساناها معروف)

با قرار دادن صدها و بعدها هزاران ترانزیستور کوچک روی تراشه های سیلیکونی کوچک درست  می شده اند

تعاریف برخی از اصطلاحات

طول کلمه:تعداد بیت هایی است که رایانه در یک زمان می تواند پردازش کند.هرچه طول کلمه بیشتر باشد،سرعت رایانه نیز بیشتر است.

4.محاسبه خدمت گیرنده و خدمت دهنده :در این روش عمل پردازش بین رایانه خدمت گیرنده و خدمت دهنده که از طریق شبکه به هم متصل می باشند تقسیم می شود .هر وظیفه به رایانه ای واگذار می شود که بهتر از بقیه از عهده آن بر می آید.کاربران از رایانه های خدمت گیرنده استفاده می کنند.

خدمت گیرنده:به رایانه کاربران در روش محاسبه خدمت گیرنده/خدمت دهنده اطلاق می شود :معمولا رایانه رومیزی رایانه ایستگاه کاری یا رایانه کیفی

خدمت دهنده(server)در روش محاسبه خدمت گیرنده/خدمت دهنده ،رایانه ها و اجزایی است که تماما یا بخشی از نیازهای خدمت گیرنده ها به داده یا عملیات را تامین می کنند /یا کارهای پشتیبانی مانند مدیریت فعالیت های که برای کاربران نامرئی است را انجام می دهد

رایانه های شبکه(ان سی)nc))network com putters .رایانه های رومیزی ساده،کوچکتر ،ساده تر و نمونه ارزانتر رایانه های شخصی (پی سی)سنتی با حداقل توانایی ذخیره و پردازش هستند که برنامه های نرم افزاری یا داده ا را به طور دائمی ذخیره نمی کنند،کاربران در صورت نیاز به نرم افزار یا داده ای خاص آن را از یک رایانه مرکزی در اینترنت یا شبکه داخلی سازمانی به دست می آورند.

هزینه کل مالکیت فناوری اطلاعات (tog)(total cost of ownership )شامل هزینه کل تهیه فن آوری مانند هزینه خرید اولیه،هزینه بهسازی سخت افزار و نرم افزار ،تعمیر و نگهداری ،پشتنیبانی فنی آموزشی می باشد .

پردازش توزیعی یا اشتراکی :توزیع کار پردازش بین چند رایانه ای است که از طریق شبکه های ارتباطی به هم متصل اند

پردازش متمرکز:پردازشی که از طریق یک رایانه مرکزی بزرگ انجام می شود

سیستم های اطلاعاتی داده ها را با یکی از دو روش زیر جمع آوری و پردازش می کنند:

1.پردازش دسته ای(batach processing) روشی برای جمع آوری و پردازش دادها که تغییرات جمع آوری و ذخیره می شوند تا به صورت گروهی و در زمان خاصی که عمل پردازش راحتر یا ضروری  باشد،پردازش گردند

2.پردازش درون خطی (online processing):روشی برای جمع آوری و پردازش دادها که تغییرات به طور مستقیم وارد رایانه و بلا فاصله نیز پردازش می شوند

 

حافظه یا ذخیره کمکی یا ثانویه(secondary storage) ذخیره تقریبا بلند مدت و ثابت دادها در بیرون از واحد پردازش مرکزی و حافظه اصلی است

سکتور(sector) روش ذخیره دادها در دیسک های لرزان که در آن دیسک به قطعات دایره ای شکل یا سکتور تقسیم می شود به هر سکتور شماره واحدی اختصاص داده می شود تا بتوان دادها را با استفاده از این شماره ها مکان یابی کرد

دیسک های نوری

سی دی –آر (دیسک های فشرده قابل ذخیره)cd-rcompact disk-recordable

نوعی دیسک نوری که افرا د و سازمانها با استفاده از آن می توانند سی دی –رام خودشان را به وجود آورند

فن آوری جدید سی دی آری جدید سی دی –آر دابلیوcd-rewritable cd-rw (دیسک فشرده قابل نوشتن)به وجود آمد. سی دی-آر دابلیو به طور عمده برای کاربرد های مناسب است که داده های زیادی باید ذخیره و گاهگاهی اطلاعات موجود در آن روزآمد شود.

دی  وی دی (دیسکهای ویدئویی رقومی)dvd digital video disks نوعی دیسک نوری به اندازه سی دی رام ولی با ظرفیت ذخیره بیش از 4/7 گیگابایت که می تواند فیلم های ویدئویی کامل و حجم زیادی از دادها را ذخیره کند

نوارهای مغناطیسی(magnetic tape) نوعی فن آوری ذخیره قدیمی این فناوری به طور عمده در برنامه های نرم افزاری پردازش دسته ای ،مربوط به رایانه های بزرگ قدیم و نیز آرشیو داد ه ها استفاده می شود از معایب این نوارها این است که دادها را به صورت ترتیبی ذخیره می کند و در مقایسه با سایر حافظه های جانبی  سرعت آن پایین تر می باشد

ابزارهای ورودی و خروجی داد ها

افراد برای ارتباط با سیستم های رایانه ای از ابزارهای ورودی و خروجی (input and output devices) استفاده می کنند ابزارهای ورودی و خروجی اغلب ابزارهای جانبی (peripheral devices) نیز نامیده می شوند

ابزارهای ورودی

نمایشگر لمسی :که با لمس سطح حساس صفحه نمایش رایانه با انگشت یا اشاره گر می توان فرمان ها را انتخاب یا وارد رایانه نمود (source data automation)

خودکار کردن داده های منبع :نوعی فن آوری ورود اطلاعات است که داد ه ها را در همان زمان و محل تولید به صورت رایانه خوان ذخیره می کنند سیستم صندوق فروشگاه ها ،پویشگرهای رمزهای میله نوری (بارکد)OPTICAL BAR-CODE SCANNER نمونه ای از خودکار داده های منبع می باشد

فن آوری های عمده در خودکار کردن داده های منبع عبارتند از شناخت نوری کاراکترها (اسی آر)،شناخت کاراکتر مرکب ،مغناطیسی(ام آی سی آر)،دستگاه ذخیره قلمی،پویشگرهای دیجیتالی ،ابزارهای ورودی صدا و دریافتگرها (SENSOR)

کد میله ای(BAR CODE) نوعی فن آوری شناخت نوری کاراکتر (ا سی آر)که اطلاعات مربوط به شناسایی کالا به صورت مجموعه ای از کد تبدیل می شود .این کدها شامل اطلاعات مربوط به زمان ،تاریخ ،محل و کد شناسایی است

فن آوری شناخت کاراکتر مرکب مغناطیسی (م آی سی آر )MAGNETIC INKCHARCTER (MICR) RECOGNITION

نوعی فن آوری ورود اطلاعات است که عمدتا در صنعت بانکداری برای کنترل چک ها استفاده می شود.

ابزارهای ورودی قلمی(pen-basedinput device ).ابزارهای شناخت دستنویس(handwriting-recogninion)مانند تخته رسم گرافیکی قلمی (PEN-BASED  TABLT)،رایانه های کیفی(NOTEBOOK)و دفترچه یاداشت (noepads)به خصوص برای آن دسته از افرادی که در قسمت فروش و خدمات کار می کنند یا کسانی که در استفاده از صفحه کلید مشکل دارند ،فن آوری های ورود اطلاعات جدیدی است که در آینده رونق بیشتری خواهند یافت که معمولا شامل یک صفحه نمایش مسطح و سوزنی شبیه قلم می باشند.

دریافتگرها((sensors:ابزارهایی است که داده ها را به طور مستقیم از محیط اطراف جمع آوری و وارد رایانه می کند.

ابزارهای خروجی

چاپگرها:نوعی ابزار خروج اطلاعات است که خروجی کاغذی به صورت متن یا گرافیک تهیه می کند

رسام(plotter)نگارگر:نوعی ابزار خروج اطلاعاتن است که از قلم های چند رنگ برای رسم اسناد گرافیکی با کیفیت بالا استفاده می کند.

خروجی های شنیداری-مانند موسیقی و صداهای دیگر ممکن از طریق بلند گوهای (speaker)متصل به رایانه منتقل گردند.

ابر تراشه و نسل پنجم رایانه ها

ریز پردازنده های ساخته شده اند که با کم کردن فاصله بین ترانزیستورها سریع تر کار می کنند. این فرایند سبب می شود جریان های الکتریکی فاصله کمتری را طی کنند.

کارت های هوشمند :کارتی پلاستیکی به اندازه کارت های اعتباری که در آن حافظه و ریز پردازنده نصب شده است

چند رسانه ای ها:دو یا چند رسانه ها مانند متن ،گرافیک ،صدا ،صوت،ویدئو متحرک،ویدئوی بی حرکت یا نقاشی متحرک را در یک برنامه کاربردی رایانه ای  ترکیب می کند

نرم افزارها در سیستم های اطلاعاتی

نرم افزارها به دو دسته اصلی تقسیم می شوند

1.نرم افزار سیستم(system software)برنامه های که لوازم و تجهیزات رایانه ای مانند پردازشگر مرکزی ،حلقه های ارتباطی و لوازم جانبی را مدیریت می کند .مثل سیستم عامل داس و ویندوز

2.نرم افزار کاربردی(applications) برنامه های که برای کاربرد های خاصی نوشته شده –مثل برنامه های کتابخانه ای

کاربرد سیستم عامل

تخصیص و محول سازی(allocation and assignment)

سیستم عامل به هنگام اجرای وظایف کاربردی، منابع لازم را به آنها اختصاص می دهد .وفضای لازم برای داده ها و برنامه ها در حافظه اصلی فراهم می کندابزارهای ورودی و خروجی مانند چاپگرها ،پایانه ها و پیوندهای ارتباطی دوربرد را کنترل می کند

زمان بندی کردن (scheduling)

سیستم عامل تصمیم می گیرد که چه هنگام کاری خاص را انجام دهد تا وظایف مختلف رایانه در زمان خاص خود انجام گیرد

نظارت

 1.فعالیتهای سیستم رایانه را نظارت می کند2.هر وظیفه را ردیابی می کند3.فرد استفاده کننده از سیستم ،برنامه اجرا شده  و تلاشهای غیر مجاز برای دسترسی به سیستم نیز ممکن است نظارت گردد

چند برنامه کاری(multiprogramming)

مهترین توانایی سیستم عامل  برای اشتراک منابع رایانه ای چند برنامه کاری است.که  اجازه می دهد تا چند برنامه در هر زمان خاص و از طریق استفاده همزمان از یک واحد مرکزی پردازش (سی پی یو)از منابع سیستم رایانه ای به طور مشترک استفاده کنند.استفاده همزمان به این معنی است که در واقع تنها یک برنامه در یک  لحظه خاص از واحد پردازش(سی پی یو)استفاده می کند، اما نیازهای ورودی و خروجی برنامه ها دیگر در همان زمان می تواند انجام گیرد.

چند کاره((multitasking

یک شخص می تواند دو یا چند برنامه یا وظایف برنامه رابه طور همزمان در یک رایانه واحد انجام دهد. برای مثال یک نماینده فروش می تواند نامه ای به عده ای از مشتریان خاص با استفاده از یک برنامه واژه پرداز متنی بنویسید در حالی که به طور همزمان در یک پایگاه اطلاعات  برای یافتن نشانی آنها در یک شهر یا منطقه خاص نیز جستوجومی کندوبه جای خروج از واژه پرداز کلمه و بازگشت به سیستم عامل  و راه اندازی پایگاه اطلاعاتی، سیستم  چند کاره نماینده فروش اجازه می دهد که هردو برنامه را در یک نمایشگر رایانه داشته باشد و طور همزمان با هر دوی آنها کار کند.

حافظه ی مجازی (virtual storage)

روشی برای مدیریت موثر برنامه ها توسط رایانه از طریق تقسیم برنامه ها به بخشهایی با طول های متغییر یا ثابت و ذخیره تنها بخش کوچکی از آنها  در حافظه ی اصلی در یک زمان  بدین ترتیب برنامه های بسیار بزرگ را به وسیله  رایانه های کوچک می توان اجرا کرد، یا طور همزمان می تواند تعداد زیادی  از برنامه را توسط رایانه اجرا کرد.

اشتراک زمانی (time sharing)

یکی از توانا ییهای سیستم عامل می باشد که اجازه می دهد  بسیاری از استفاده کنندگان به طور همزمان از پردازشگرهای رایانه استفاده کنند. دراین روش با اختصاص فقط زمان کمی از زمان  واحد پردازش مرکزی ،بسیاری از کاربران می توانند به طور همزمان از واحد پردازش مرکزی استفاده کنند. اما از آنجا که واحد مرکزی(سی.پی.یو) با سرعت یک میلیاردم ثانیه(nonosecond(عمل پردازش را انجام می دهد ،در دو هزارم ثانیه حجم عظیمی از پردازش انجام می شود

چند پردازشی(multiprocessing)

چند پردازشی یکی از تواناییهای سیستم عامل می باشد که واحد مرکزی (سی.پی.یو)را به صورت موازی دریک سیستم رایانه ای به یکدیگر متصل می کند سیستم عامل با تقسیم کارها بین چند واژه واحد پردازش مرکزی می تواند به هرکدام از آنها دستور العمل خاصی را از یک یاچند برنامه به طور همزمان اختصاص  دهد

ترجمه زبان برنامه نویسی و نرم افزار تسهیلاتی

هنگامی که برنامه از زبان های برنامه نویسی اجرا می گردد  باید دستور العمل های آن فقط توسط انسان ها قابل خواندن می باشند، به زبان قابل فهم رایانه تبدیل گردد. نرم افزار سیستم دارای برنامه مخصوص مترجم زبان(language translator)می باشد که برنامه هایی را با زبان های برنامه نویسی سطح بالا((level-language higher مانند بیسیک ،کوبول وفرترن نوشته شده است به زبان ماشین که رایانه بتواند آنها رااجرا کند، ترجمه می کند به این نوع نرم افزا های سیستم مترجم (کامپایلر)یا مفسر می گویند به برنامه زبان سطح بالا قبل از ترجمه به زبان ماشین ،برنامه(مبدا یا اصل برنامه)گویند. مترجم برنامه را به رمز ماشین که برنامه مقصد (object)نامیده می شود ترجمه می کند نرم افزار سیستم برای وظایف معمول و تکراری مانند کپی (copy)پاک کردن حافظه ی اصلی ،محاسبه ی ریشه دوم یا جذر و مرتب سازی ،راه اندازی فایل جدید،حذف فایل قدیمی و فرمت کردن دیسکت از برنامه تسهیلاتی ( (utility programاستفاده می کند.برنامه تسهیلاتی، برنامه های پیش نگاشته ای هستند که در رایانه ذخیره شده اند و همه کاربران می توانند ازآن استفاده کنند.

 

واسط کاربر(user interface)

واسط کاربر بخشی از یک نظام اطلاعات است که کاربر با آن ارتباط برقرار می کند کاربر از طریق واسط کاربر یک سیستم عامل با سیستم  عامل ارتباط برقرار می کند. سیستم های عامل در رایانه های شخصی قدیمی تر مانند داس (disk operating pos  (systemفرمان محور یا فرمان گرا (driven command) هستند  و لازم است کاربر بااستفاده از صفحه کلید فرمان های متنی را تایپ کند. اما واسط های کاربر گرافی(GUI)،برای انجام همان وظایف از شما یل های (ICON  )،دکمه ها (button)، و جعبه ها (box) بسیار زیاداستفاده می کنند.

شمایل ها : تصاویر نمادینی هستند که از آنها در واسط های کاربر گرافیکی برای نشان دادن برنامه و فایل ها نیز استفاده می شود

سیستم عامل مهم

ویندوز 95و98 (در حال حاضر پشتیبانی نمی شوند ) ویندوز اکس پی ویندوز ویستا  ویندوز ان تی، ویندوز سی ای (نسخه کوچکتر سیستم عامل ویندوز برای رایانه های دستی و ابزار های ارتباطی بی سیم)، یونیکس، سیستم عامل مکینتاش (برای رایانه های مکینتاش است، قابلیت های گرافیکی و چند رسانه ای قدرتمندی دارد، ارتباط و نشر اینترنتی را نیز پشتیبانی می کنند)داس(سیستم عامل برای رایانه های شخصی آی بی ام و رایانه های شخصی ساز گار با آی بی ام)

نسلهای زبانهای برنامه نویسی

1.       نخستین نسل زبانهای برنامه نویسی ،زبانهای ماشینی بودهاند

2.        نسل دوم زبانهای برنامه نویسی در اوایل دهه 1950 با توسعه زبانهای اسمبلی به وجود آمد.برنامه نویسان به جای استفاده از 0 و 1 می توانستند از کلمات و معادلهای شبه زبانی مانند load،sub ،add در دستورالعملهای برنامه نویسی استفاده کنند.

3.       از اواسط دهه 50 تا اواسط دهه 70 میلادی زبانهای برنامه نویسی نسل سوم ظاهر شده اند .این زبانها مانند فرترن،کوبول و بیسیک با استفاده از کلمات معمولی و عبارتهای شبه جمله می توان نوشت .زباتن نسل سوم  زبان سطح بالا نیز نامیده می شوند.زیرا هرگزاره آن تبدیل به  چندین گزاره در زبان ماشین میشود.

زبانهای برنامه نویسی رایج

زبان اسمبلی :نوعی زبان برنامه نویسی که در دهه 50 توسعه داده شد و شبیه زبان ماشین است اما به جای کدهای عددی از یاد یارها استفاده می کند.

زبان برنامه نویسی فرترن(fortran)formula translator نوعی زبان برنامه نویسی که در سال 1956 برای کاربردهای ریاضی وعملی طراحی شد.

کوبول(cobol) language common business oriented عمده ترین زبان برنامه نویسی برای کاربردهای تجاری است زیرا می تواند فایل دادهای بزرگ با کاراکترهای الفبایی- عددی را پردازش کند.

بیسیک(basic beginners all-purpuse symbolic instruction) نوعی زبان برنامه نویسی عمومی که در رایانه های شخصی و برای آموزش برنامه نویسی استفاده می شود

پاسکال.نوعی زبان برنامه نویسی که در رایانه های شخصی و برای آموزش برنامه نویسی در دوره های علوم رایانه ای از آن استفاده می شود

زبان سی+ و زبان سی++ویرایشهای جدیدتر زبان سی می باشد که شئ گرا (object-oriented)است از زبان سی ++ برای نوشتن نرم افزارهای کاربردی استفاده می شود

لیسپ(processor،list)نوعبی زبان برنامه نویسی که در برنامه های هوش مصنوعی کاربرد دارد

پرالاگ(programming)زبان برنامه نویسی برای برنامه های کاربردی هوش مصنوعی

پی.ال(pl/1)programming language نوعی زبان برنامه نویسی که توسط شرکت آی بی ام و برای برنامه های کاربردی عملی و تجاری طراحی شده است

زبانهای نسل چهارم و ابزارهای نرم افزاری رایانه های شخصی

زبانهای نسل چهار در 7 مقوله مختلف می باشند :زبانهای پرس جو (query language)،گزارش گرها(report generator)،زبانهای گرافیکی(graphics langauages)،مولد نرم افزار کاربردی (generators application)،زبانهای برنامه نویسی در سطح بسیار بالا (programming languages very high-level)،بسته های نرم افزاری کاربردی programminglan)) و ابزارهای رایانه شخصی((pactools

 

 

زبانهای پرس جو

 زبانهای سطح بالا برای بازیابی داده های ذخیره شده در پایگاههای اطلاعاتی یا فایلها می باشد . این زبانها معمولا تعاملی (interactive) و درون خطی (online) می باشندو می توانند درخواست اطلاعات از پیش تعریف نشده را پشتیبانی  کنند

زبانهای گرافیکی داد ه ها را از فایلها و پایگاههای اطلاعاتی بازیابی می کنند و آن را به شکل گرافیکی نمایش می دهند.

بعضی از زبانهای گرافیکی توانایی عملیات منطقی و ریاضی نیز دارند ساس(sas) و سیستات(systat) نمونه قدرتمندی از نرم افزارهای گرافیکی تحلیلی می باشند.

مولد های کاربردی ،نرم افزاری که می تواند برنامه های کاربردی کاملی را تولید کند:کاربر فقط نیازهای خود را مشخص می کند و مولد کاربردی دستور برنامه مناسب را تولید می کند.

بسته نرم افزاری (software package) مجموعه ای از برنامه های است که  ازقبل طراحی و رمزیندی شده و به صورت تجاری در دسترس می باشد.

سیستمهای اطلاعات جغرافیای(gisigeoraphical information system) نمونه ای از بسته های نرم افزاری کاربردی است با استفاده از نقشه های رقومی شده ،داده را تحلیل کرده و نمایش می دهند.

ابزارهای نرم افزاری رایانه های شخصی

1.نرم افزار کلمه پرداز(word proccessing software).نرم افزاری که ذخیره الکترونیکی ،ویرایش ،قالب بندی و چاپ مدارک را مدیریت می کند "مایکروسافت ورد""ورد پرفکت"بسته های کلمه پرداز عمومی هستند .با ویرایشهای جدید تر این نرم افزارها می توان صفحات وب را تولید نمود یا به آن دسترسی یافت.

نرم افزار صفحه گسترده الکترونیکی،ابزارهای مالی سنتی مانند کاغذ ستوندار حسابداران ،قلم و ماشین حساب را به شکل رایانه ای ارائه می کند.یک صفحه گستر الکترونیکی به صورت شبکه ای از ستونها و ردیفها تنظیم شده است

نرم افزار مدیریت داده ها (data manag software)نرم افزاری برای تولید و مدیریت فهرستها ،ایجاد فایل و پایگاه اطلاعات برای ذخیره داده ها و ترکیب داده ها و گزارش گیری .نمونه آن :مایکروسافت اکسس  که برای نشر اطلاعات در وب نیز مورد استفاده قرار می گیرد.

 نرم افزارهای نمایش گرافیک.نرم افزاری برای تولیدات گرافیکی حرفه ای که می تواند نمودار،صدا،انیمیشن،عکس،و ویدئو کلیپ را ترکیب کند،بسته های نرم افزاری نمایش گرافیک بسیار پیشرفته قادر به نمایش اسلایدهای رایانه ای و تبدیل آن به صفحات وب می باشند-مایکروسافت پاور پورپینت،لوتوس فریلسن گرافیکس و "آلدس پرسوایشن"معروفترین بسته های نرم افزاری نمایش گرافیک می باشند.

بسته های نرم افزاری یکپارچه"مایکروسافت آفیس 97"نمونه ای از مجموعه نرم افزاری است .این مجموعه نرم افزار حاوی ورد ،اکسس،پاورپونیت،آتلوک مجموعه نرم افزار بعضی از ویزگیهای بسته نرم افزار یکپارچه مانند اشتراک داده ها بین نرم افزارهای کاربردی مختلف را دارد.

سیستم پست الکترونیکی:علاوه بر ارسال پیام الکترونیکی ،بسیاری از بسته های نرم افزاری پست الکترونیکی ،توانایی ارسال همزمان پیام به چند دریافت کننده،ارسال پیام دریافتی به شخص دیگر ،پیوست مدارک متنی یا چند رسانه ای به پیام را نیز دارند.

مرورگرهای وب.ابزارهای نرم افزاری کاربرمدار برای نمایش صفحات وب و دسترسی به وب و دیگر امکانات اینترنت هستند گروه افزار(groupware)کارکرد ها و خدمات مربوط به کارهای گروهی و تعاونی را پشتیبانی می کند،گروه افزار با تسهیل مبادله الکترونیکی اطلاعات ،همکاریها را گسترش می دهد.گروه افزار شامل نرم افزارهایی است برای اشتراک اطلاعات ،جلسات الکترونیکی ،زمانبدی کردن ،پست الکترونیکی و شبکه ای که رایانه هر یک از اعضای گروه در مکانهای مختلف و اغلب دور از هم را به یکدیگر متصل کند.

 

برنامه نویسی شئ گرا

"ویژوال بیسیک"یا بیسیک بصری ابزار برنامه نویسی بصری برای تولید برنامه های کاربردی تحت ویندوز است که بسار مورد استفاده قرار می گیرد،برنامه نویسی بصری تولید برنامه های نرم افزاری از طریق انتخاب و تنظیم شئ های برنامه نویسی :به جای نوشتن برنامه

زبان نشانه گذاری فرامتن از دستورالعملهای به نام برچسب(tag)برای تعیین چگونگی قرار گرفتن متن گرافیک،ویدئو و صدا در مدرک و نیز ایجاد ارتباط(لینک)پویا با مدارک و اشیای دیگر ذخیره شده در همان رایانه یا رایانه راه دور استفاده می کند.با استفاده از این حلقه های ارتباطی (لینک)کاربر با استفاده از موشواره تنها روی کلید واژها یا تصاویر گرافیکی برجسته شده نشانه گیری و کلیک می کند تا بلافاصله به متن دیگر در همان رایانه یا رایانه راه دور منتقل گردد

برای هر سازمان ،مجموعه ای ازسیستمهای و فناوریهای نرم افزاری  کاربردی قابل دسترس است.تصمیمات فنی اصلی شامل موارد زیر می باشد:تناسب ابزارهای نرم افزاری با مساله مورد نظر سازمان،سازگاری با سخت افزارهای سازمان، کارآیی نرم افزار برای انجام وظایف مورد نظر ،پشتیبانی فروشنده از بسته های نرم افزاری و موارد دیگری از پشتیبانی مانند خطا زدایی  ،مستند سازی و استفاده مجدد

ارتباطات را دور و شبکه ها

شرکت های کوچک و بزرگ در تمامی نقاط دنیا از سیستمهای اطلاعلاتی و اینترنت برای مکان یابی فروشندگان و خریداران ،مذاکره و تجارت با آنها استفاده می کنند. استفاده از شبکه ها در امور تحقیقاتی ،همکاریهای سازمانی ،کنترل و مدیریت در حال افزایش است .

وظایف و اجزای ارتباطات راه دور

یک نظام ارتباطات راه دور برای ارسال و دریافت اطلاعات از محلی به محل دیگر باید تعدادی از وظایف جداگانه را انجام دهد:

1.اطلاعات را ارسال کند

2.میانجی بین فرستنده و دریافت کننده اطلاعات را تعیین می کند.

3.پیام را در بهترین مسیر هدایت می کند

4. پردازش اولیه اطلاعات برای اطمینان از ارسال درست پیام به فرستنده مورد نظر صورت می پذیرد

وظایف ویرایشی روی داده ها مانند کنترل خطای ارسال و تنظیم مجدد قالب ارسال را انجام می دهد :پیام را از یک سرعت (یعنی سرعت رایانه)به سرعت خطوط ارتباطی و یا از یک قالب (format) به قالب دیگر تبدیل می کند:و در نهایت ،نظام ارتباطات راه دور جریان اطلاعات را کنترل می کند

اجزای ضروری نظام ارتباطات راه دور عبارتند از

 :1.رایانه برای پردازش اطلاعات2.پایانه یا هرگونه ورودی /خروجی برای ارسال و دریافت اطلاعات 3.مجراها و حلقه های ارتباطی که داده یا صدا را بین ابزارهای ارسال و دریافت در شبکه منتقل کند4.پردازشگرهای ارتباطی مانند مودم(modem) ،تسهیم گرها(multiplexers) ،کنترل کننده ها((controllers و پیش پردازندها(front-end processor)،که نقش پشتیبانی از ارسال و دریافت اطلاعات را دارند5.نرم افزارهای ارتباطی که فعالیتهای مربوط به ورود و خروج اطلاعات و دیگر کارکردهای شبکه ارتباطات را کنترل و مدیریت می کنند.

پروتکلهای ارتباطی

مجموعه قوانین و فرایندهای که انتقال اطلاعات بین دو نقطه در یک شبکه را کنترل می کنند قرار دارد یا پروتکل می گویند

وظایف اصلی پروتکلها در یک شبکه ارتباطات راه دور عبارت است از:

1.تشخیص هر ابزار در مسیر ارتباطات 2.اطمینان از ابزارهای دیگر 3 تشخیص دریافت درست پیام ارسال شده 4 .تشخیص ارسال مجدد پیام به دلیل ارسال نادرست و تصحیح خطاهای صورت پذیرفته

انواع علائم

اطلاعات به شکل علائم الکترومغناطیستی از نظام ارتباطات راه دور عبور می کنند این علائم به دو روش ارائه می شوند

1.قیاسی(آنالوگ)2.رقومی(دیجیتال)

مودم(modulation id emodulation)ابزاری است که داده های رقومی رایانه را به شکل قیاسی تبدیل می کندتا بتوان آن را از طریق خطوط تلفن که قیاسی است منتقل نمود.همچنین،مودم علائم قیاسی را برای دریافت رایانه به علایم رقومی تبدیل می کند

کانالهای ارتباطی

یک کانال از انواع گوناگون رسانه های انتقال در ارتباطات راه دور می تواند استفاده کند:

1.سیمهای بافته(twisted wire)،کابلهای هم محور(کواکسیل)(coaxial cable)،فیبرهای نوری (fiber optics) ریز موجهای زمینی(terrestrial microwaves)،ماهواره(satellite)و انواع روشهای انتقال بیسیم (wirrless transmission)هر کدام از روشهای فوق مزایا و محدودیتهای دارند

سیمهای بافته(twisted wire)

اغلب سیستمهای تلفن در یک ساختمان از طریق سیستمهای بافته برای ارتباطات قیاسی استفاده می کنند،آما آنها برای ارتباطات رقومی نیز می توان استفاده کرد،برای انتقال داده ها نسبتا کند هستند و در صورت انتقال داده با سرعت بالا اختلالاتی به نام تداخل صوتی را موجب خواهند شوند

کابلهای هم محور (کواکسیل)(coaxialcable)

سیمهای مسی عایق شده ای هستند که در مقایسه با سیستمهای بافته می توانند حجم بیشتری از داده را منتقل کنند.معمولا برای ارتباط مهم در شبکه ارتباطات راه دور از این کابلها به جای سیمهای بافته استفاده می کنند ،زیرا این کابلها رسانه ای سریعتر هستند و اختلال کمتری هنگام انتقال داده ها ایجاد می کنند و در هر ثانیه تا 200 مگا بایت داده می توانند مبادله کنند .کابلهای هم محور ضخیم بوده و سیم کشی آن در بسیاری از ساختمانها مشکل می باشد.

 

 

فیبرهای نوری(fiber optics)

کابلهای فیبر نوری هزاران رشته از فیبر نازک شیشه ای است که ضخامت هر یک به اندازه موی سر انسان است و در داخل کابل قرار گرفته اند .دادهها به وسیله ابزاری لیزری ،از طریق کابل فیبر نوری،به شکل پالسهای نوری،و با سرعت 500 کیلوبیت تا چندین میلیارد بیت در ثانیه ارسال می شود. برای سیستمهای که به ارسال حجم زیادی از داده ها نیاز دارند بسیار مناسب می باشد

در بیشتر شبکه ها برای تاسیس زیرساخت با سرعت بالا از کابلهای فیبر نوری استفاده می شود

انتقال بی سیم

امروزه ، استفاده های عمومی از انتقال بی سیم داده ها عبارتند از:

صدا کننده (پیجر)(pager)،تلفنهای همراه،انتقال ریز موج،ماهواره های ارتباطی،شبکه های داده های سیار(mobile data networks)،خدمات ارتباطی شخصی،کمک یارهای رقومی شخصی،و حتی کنترل راه دور تلوزیونی

سیستمهای ریز موج(microwave)زمینیو هوایی،علائم رادیویی با فرکانس بالا را از طریق جو منتقل می کنند و برای ارتباطات بسیار دور ،با حجم بالا و نقطه به نقطه بسیار مناسب است.علایم ریز موج،خط مستقیمی را طی می کنند و با انحنای زمین شکسته نمی شوند بنابراین سیستمهای انتقال راه دور زمینی در هر 25 تا 30 مایل به ایستگاه انتقال نیاز دارند که موجب افزایش هزینه می شود

سیستم صدا کننده(پی جو)نوعی فن آوری انتقال بیسیم که به هنگام دریافت پیام ،سیستم صداکننده بیپ می زند .این سیستم برای انتقال پیامهای الفبایی-عددی کوتاه مناسب است .استفاده از سیستمهای صدا کننده (پیجر)برای کارگران متحرک مانند تعمیر کاران بسیار مناسب است

شبکه های بیسیم نسبت به شبکه های سیم کشی شده می توان گرانتر ،کندتر و همراه با خطای بیشتر باشد

حفظ امنیت و اسرار خصوصی در شبکه های بیسیم مشکل است زیرا انتقال بی سیم را به راحتی می توان کنترل کرد اگر شبکه از استانداردهای گوناگونی استفاده کنند ،به راحتی نمی توان داده ها بین شبکه های بی سیم مختلف انتقال داد

 

شبکه ها

شبکه ها را می توان بر اساس دامنه جغرافیایی یا نوع خدماتی که ارائه می کنند دسته بندی کرد

شبکه ستاره ای(star network) شکلی از شبکه است که تمامی رایانه ها ،پایانه ها و ابزارهای دیگر به یک رایانه میزبان مرکزی متصل می باشند

این ریخته شبکه برای مواقعی  که لازم است تعدادی از پردازشها به صورت متمرکز و تعدادی دیگر به صورت محلی صورت گیرد مناسب می باشد

شبکه گذرگاهی(bus network )شبکه گذرگاهی تعدادی از رایانه ها را با یک مسیر واحدی متصل می سازد

اگر هر  کدام از رایانه های موجود شبکه متوقف شود ،هیچکدام از رایانه های موجود در شبکه متوقف نخواهد شد

اما کانال ارتباطی در شبکه گذرگاهی در یک زمان تنها می تواند یک پیام را مدیریت کند

شبکه ها را از لحاظ جغرافیایی به دو دسته تقسیم می شود

1)شبکه گسترده(ون)wan):wide area network

نسبتا در حوزه جغرافیایی وسیعی از چندین مایل تا هزاران مایل گسترده اند

2)شبک های محلی (لن)lan local area network

نوعی شبکه ارتباط راه دور که دارای کانالهای ارتباطی اختصاصی است و محدود به فاصله خاص ،معمولا یک ساختمان یا چند ساختمان مجاور،می باشد.

شبکه های محلی با استفاده از ریختار (توپولوژی)اتوبوسی یا حلقوی و با پهنای باند بالا ،عموما تواناییهای بالایی در انتقال دارند

استفاده از این شبکه ها برای انتقال حجم زیاد داده ها و با سرعت بسیار بالا از قبیل انتقال ویدیویی و گرافیکی پیشنهاد می شود

دروازه شبکهیک پردازشگر ارتباطی است که با تبدیل مجموعه ای از پروتکلها به پروتکلهای دیگر موجب اتصال شبکه هایغیر همسان به همدیگر می شود

پل(bridge)دو شبکه همسانرا به یکدیگر متصل می سازد

از مسیریاب(router)برای مسیر دهی پیامها در میان چندین شبکه محلی متصل به هم یا شبکه های گسترده استفاده می شود

سیستم پست صوتی (voice mail)پیامهای گفتاری فرستنده را به شکل داد های رقومی (دیجیتال )تبدیل می کند ،آن را از طریق شبکه ها انتقال می دهد و برای بازیابی و استفاده بعدی بر روی دیسک ذخیره می کند دریافت کننده می تواند از گزینه های مختلفی استفاده کند :پیام را برای استفاده بعدی ذخیره کند،آن را حذف کند ،یا آن را برای افراد دیگر ارسال کند

با استفاده از کنفراس راه دور ،داده کنفراس و ویدیو کنفراس افراد می توانند حتی با صدها و هزاران کیلومتر فاصله از یکدیگر ،به صورت الکترونیکی با هم ملاقات کنند

کنفراس راه دوری که امکان کار همزمان دو یا چند فرد در مکانهای مختلف بر روی یک سند یا داده را داشته باشد را داده کنفراس(dataconferencing)می گویند.

فناوری اینترنت و قابلیتهای آن

اینترنت به عنوان شبکه وزارت دفاع آمریکا و برای ایجاد ارتباط دانشمندان و محققان از سراسر جهان پایگذاری شده است

فراهم آورنده خدمات اینترنت(ای اس پی )isp internet service provider سازمانی تجاری است با اتصال دایم به اینترنت که با دریافت هزینه مشتریان خود را به طور موقت به اینترنت متصل می سازد

شبکه های موجود برای پیوستن به اینترنت تنها باید هزینه ثبت نام کمی پرداخت نمایند و از استاندارد های خاص بر اساس تی سی پی/آی پی  (پروتکل کنترل انتقال/پروتکل اینترنت)به عنوان الگوی مرجع تبعیت نمایند

هزینه ها پایین است زیرا اینترنت هیچ مالکی ندارد و بنابراین هیچ هزینه ای نیست تا برای جبران آن تلاش شود البته هر سازمانی برای شبکه خصوصی و صورتحساب تلفن خود هزینه ای را متقبل می شود اما این هزینه ها مستقل از اینترنت نیز وجود دارد

اینترنت رسانه ارتباطی بسیار سریعی است که پیامها را در هر نقطه از جهان و در عرض چند ثانیه یا حداکثر یک یا دو دقیقه ارسال می کند

اینترنت بر اساس فناوری خدمت گیرنده/خدمت دهنده می باشدکاربران اینترنت از طریق برنامه های کاربردی خدمت گیرنده که با استفاده از میانجیهای کاربر گرافیکی یا محصولات کاراکتری تمامی کارکرد ها را کنترل می کنند

 

پست الکترونیک

پست الکترونیک .اینترنت به مهمترین سیستم پست الکترونیکی در جهان تبدیل شده است زیرا بسیاری از مردم جهان را به هم متصل می کند و باعث کارایی شده است

پست الکترونیکی از طریق اینترنت حتی موجب تحقیقات گروهی و طرحهای نوشتاری شده است با این شرکت کنندگان دراین قبیل طرحها فرسنگها از هم دورند

بازیابی اطلاعات

بازیابی اطلاعات دومین کارکرد اساسی اینترنت می باشد

هزاران فهرست کتابخانه ای به صورت درون خطی در اینترنت می باشند

استفاده کنندگان اطلاعات می توانند در بسیاری از پایگاههای اطلاعاتی که توسط شرکتها ،دولتها و سازمانهای غیر انتفاعی در دسترس عموم قرار داده اند ،اطلاعات مورد نیاز خود را جستجو کنند

بسیاری افراد با استفاده از اینترنت نرم افزارهای مورد نیاز را که توسط طراحان آن در اینترنت قرار گرفته اند به دست می آورند

شبکه جهانی وب

شبکه جهانی وب عامل اصلی افزایش استفاده تجاری از شبکه اینترنت می باشد.وب سیستمی است با استاندارد های پذیرفته شده جهانی برای ذخیره ،بازیابی ،قالب بندی و نمایش اطلاعات که از معماری خدمت گیرنده/خدمت دهنده استفاده می کند

وب بر پایه یکزبان فرامتنی استاندارد به نام زبان نشانه گذاری فرامتنی (اچ تی ام ال )html hypertext markup language

که مدارک را قالب بندی می کند و ارتباط(لینک)دینامیکی بین یک مدرک و سایر مدارک و تصاویری که در همان رایانه یا رایانه های راه دور ذخیره شده اند برقرار میکند استوار است

 

جست جوی اطلاعات از طریق وب

مکان یابی اطلاعات در وب به دلیل حضور بیش از دهها میلیون سایت وب و رشد سرسام آور آن کار بسیار دشواری است.هیچ فهرست جامعی از سایتهای وب وجود ندارد و روشهای اصلی مکان یابی اطلاعات در وب عبارتند از:راهنمای سایتهای وب مثل یاهو ،موتورهای کاوش و فن آوری ارسال یا پوش

اینترانت(intranet)

اینترنت شبکه داخلی سازمانی است که از طریق آن امکان دسترسی به داده های یک شرکت یا سازمان به وجود می آید.در تاسیس اینترانت از زیر ساخت های شبکه ای سازمان و استاندارد های ارتباطی اینترنت و نیز نرم افزارهای که برای وب طراحی شده است می توان استفاده نمود

در اینترانت برنالمه های کاربردی شبکه ای را می توان طراحی کرد تا در انواع مختلف رایانه ها و در سراسر سازمان استفاده گردد

تفاوت اساسی وب و اینترانت

وب در دسترس همگان است اما اینترانت خصوصی است و با استفاده از دیوار آتش(firewall)دسترسی افراد به آن محدود می گردد 

دیوار آتش سیستم امنیتی است که با استفاده از نرم افزار مخصوص از دسترسی افراد غیر مجاز به شبکه های خصوصی جلوگیری می کند

اینترانت به سخت افزار ویژ ه اینیاز ندارد و در تمامی زیر ساختهای شبکه ای موجود راه اندازی می شود .فن آوری نرم افزاری اینترانت همانند وب است

اکسترانت((exterant

بعضی از شرکتها و سازمانها به افراد و سازمانهای دیگر نیز اجازه دسترسی محدود به اینترانت داخلی می دهند .به اینترانتهای خصوصی که در اختیار کاربران بیرون از سازمان یا شرکت نیز قرار می گیرد،اکسترانت می گویند

 

 

 

 

 

+ نوشته شده در  جمعه چهارم آذر 1390ساعت 10:8  توسط عبدالحسین عبادی   |